BÀI THUỐC ĐÔNG Y

Các Bài Thuốc Trị Bệnh Sốt Rét Cơn

I. Bệnh Sốt Rét

Bệnh sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium ở người gây nên. Bệnh lây theo đường máu, chủ yếu là do muỗi Anopheles truyền.

Có 5 loài ký sinh trùng sốt rét gây bệnh cho người: Plasmodium falciparum, Plasmodium vivax, Plasmodium malariae, Plasmodium ovale và Plasmodium knowlesi.

Bệnh thường biểu hiện bằng những cơn sốt rét điển hình với ba triệu chứng: rét run, sốt, vã mồ hôi. Bệnh tiến triển có chu kỳ và có hạn định nếu không bị tái nhiễm. Ở nước ta bệnh lưu hành chủ yếu vùng rừng, đồi, núi, ven biển nước lợ; bệnh xảy ra quanh năm, nhưng chủ yếu vào mùa mưa.

II. CÁC BÀI THUỐC TRỊ BỆNH SỐT RÉT CƠN

1. THANG LÁ NA MẬT MÍA
Lá na (mãng cầu ta) tươi100g
Mật mía10g
Chủ trị: Sốt rét từng cơn, rét xong lại nóng, nhức đầu khát nước, mỗi ngày 1 cơn hoặc 2 ngày 1 cơn.
Cách dùng: Lá na rửa sạch, giã nát, cho vào 30ml nước chín, trộn đều, ép lọc lấy nước, cho mật mía vào quấy tan đều, uống 1 lần vào lúc sáng sớm. Uống luôn 3 ngày.
2. BỘT THƯỜNG SƠN BINH LANG
Thường sơn20g
Thảo quả20g
Hoạt thạch20g
Binh lang15g
Bạch phàn10g
Cam thảo8g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Thường sơn tước bỏ gân lá tẩm giấm sao. Thảo quả đập bỏ vỏ lấy nhân sao. Bạch phàn phi khô, Binh lang, cam thảo sấy khô. Tất cả tán bột mịn. Mỗi lần uống 4g, ngày uống 2 lần, chấm với chuối tiêu ăn, uống trước khi ăn cơm 2 giờ.
3. NHÂN SÂM BẠI ĐỘC GIA THƯỜNG SƠN THẢO QUẢ THANG
Nhân sâm hoặc đảng sâm4g
Khương hoạt4g
Độc hoạt4g
Tiền hồ4g
Sài hồ4g
Xuyên khung4g
Chỉ xác4g
Cát cánh4g
Phục linh4g
Trần bì4g
Cam thảo4g
Lá Thường sơn bỏ gân (sao rượu)12g
Thảo quả nhân (sao)12g
Chủ trị: Sốt rét.
Cách dùng: Cho 600ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc, chia uống làm 2 lần trong ngày. Ngày uống 1 thang.
4. HÀ SƠN HOÀN
Hà thủ ô đỏ (chế)300g
Lá Thường sơn (bỏ gân)160g
Đảng sâm160g
Binh lang120g
Thảo quả120g
Can khương60g
Chủ trị: Sốt rét lâu ngày không khỏi, rét nhiều nóng ít hoặc không sốt, không khát nước, người mỏi mệt, ăn ít.
Cách dùng: Đảng sâm, binh lang, can khương thái mỏng sấy khô. Thường sơn tẩm rượu sao vàng. Thảo quả sao cháy vỏ. Hà thủ ô sấy khô. Tất cả các vị tán bột mịn trộn đều, luyện hồ làm viên bằng hạt đậu xanh, sấy khô. Trẻ em: 5-10 tuổi ngày uống 1 lần 10-15 viên. Trên 10 tuổi, ngày uống 1 lần 15-20 viên. Người lớn ngày uống 1 lần 30-40 viên. Uống với nước chín nóng trước khi lên cơn 1 giờ.
Kiêng kỵ: Các chất tanh, mỡ. Trường hợp: sốt rét, nóng nhiều rét ít và phụ nữ có thai không dùng.
5. THƯỜNG THẠCH HOÀN
Thường sơn320g
Binh lang80g
Thạch cao240g
Chủ trị: Sốt rét: nóng nhiều rét ít, khát uống nhiều nước.
Cách dùng: Thường sơn bỏ cuống tẩm giấm sao (tẩm 3 lần). Binh lang thái mỏng. Các vị sấy khô tán bột mịn trộn đều, luyện hồ làm viên bằng hạt đậu xanh. Trẻ em: 5-8 tuổi uống 10-15 viên; 9-10 tuổi uống 15-20 viên; 10-16 tuổi uống 20-25 viên. Người lớn uống 25-30 viên. Ngày uống 1 lần với nước chín trước khi lên cơn 2 giờ. Nếu nóng nhiều dùng nước sắc lá tre làm thang.
Kiêng kỵ: Mỡ, tanh, cay nóng. Trường hợp: sốt rét, mà người bệnh rét nhiều nóng ít và phụ nữ có thai không dùng.
6. TẢO THANH HUYẾT QUAN HOÀN
Lá thường sơn khô100g
Can khương200g
Nhục quế100g
Chủ trị: Sốt rét lâu năm dây dưa không khỏi.
Cách dùng: Các vị sấy khô tán bột mịn, luyện hồ làm hoàn bằng hạt đậu đen. Ngày uống 2 lần mỗi lần 6-8 viên.
7. TRIỆT NGƯỢC KIM ĐƠN
Lá Thường sơn (khô)500g
Thân, cành Thường sơn (khô)500g
Thảo quả (sao đen vỏ, giã nát dập)40g
Thương truật40g
Hậu phác80g
Đường trắng100g
Rượu trắng 45°500ml
Chủ trị: Sốt rét dây dưa lâu năm.
Cách dùng: Các vị cho nước ngập xác thuốc, sắc cạn còn phân nửa, gạn lấy nước 1. Đổ thêm nước tiếp tục sắc cạn còn phân nửa, gạn lấy nước 2. Hỗn hợp cả 2 loại nước sắc lại, lọc sạch cặn, cho đường vào quấy tan tiếp tục sắc cạn lấy 500ml nước thuốc hòa vào 500ml rượu trắng. Mỗi ngày uống 1 thìa canh vào lúc sáng sớm.
8. TRIỆT NGƯỢC HOÀN
Cam thìa (mật đất)100g
Thường sơn (chế rượu)80g
Thảo quả80g
Binh lang50g
Thanh bì40g
Thương truật40g
Hậu phác (sao gừng)40g
Miết giáp (chế giấm)40g
Cam thảo (chích)40g
Chủ trị: Sốt rét cách nhật cấp và mạn tính, lách to.
Cách dùng: Các vị sao chế, sấy khô tán bột mịn, luyện hồ làm hoàn bằng hạt đậu xanh. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 8-10g, chiêu với nước gừng.
9. HÀ SƠN HOÀN
Hà thủ ô chế120g
Thường sơn chế80g
Binh lang40g
Hậu phác40g
Chủ trị: Sốt rét cơn do muỗi truyền.
Cách dùng: Các vị sao chế, sấy khô tán bột mịn, luyện hồ làm hoàn bằng hạt đậu xanh. Ngày uống 20-30g, chia uống làm 2 lần với nước trà.
10. THẢO SƠN HOÀN
Bột thường sơn300g
Bột thảo quả2000g
Bột can khương2000g
Bột quế khâu2000g
Bột riềng1000g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Các vị trộn đều luyện hồ làm hoàn bằng hạt ngô (bắp). Người lớn ngày uống 20 hoàn, uống với nước trà trước khi lên cơn. Trẻ em tùy tuổi uống 1/4 - 1/3 liều người lớn.
Kiêng kỵ: Thức ăn sống lạnh, khó tiêu, mỡ dầu, thịt vịt, trái cây xanh.
11. HÀ UNG TÁN
Hà thủ ô chế12g
Binh lang12g
Tang chi12g
Huyết dụ12g
Men rượu1 bánh
Mật míaĐủ dùng
Chủ trị: Sốt rét có báng, bụng to trướng.
Cách dùng: Hà thủ ô tẩm rượu sao khô, trộn cùng các vị khác và men rượu tán bột mịn. Mỗi ngày dùng 12g nhào đều với mật mía đem hấp chín trong nồi cơm hoặc đun cách thuỷ sôi 15 phút, cho người bệnh ăn lúc đói, ăn hàng ngày cho đến khi bụng và báng xẹp.
12. BỘT GIẢI ĐỘC TRIỆT NGƯỢC
Thổ phục linh32g
Lá Thường sơn15g
Binh lang15g
Thảo quả9g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Thổ phục linh, binh lang thái nhỏ sao thơm. Lá Thường sơn bỏ cuống, gân tẩm rượu sao. Các vị sau khi sao, tẩm sao xong tán bột mịn, luyện hồ làm viên bằng hạt đậu xanh. Người lớn ngày uống 30 viên chia làm 2 lần, uống với nước nóng, trước khi lên cơn sốt rét. Trẻ em 5-10 tuổi ngày uống 10 viên chia làm 2 lần, uống với nước nóng, trước khi lên cơn sốt rét.
Kiêng kỵ: Trẻ em dưới 5 tuổi và phụ nữ có thai không dùng.
13. TRIỆT NGƯỢC THANG
Thanh hao15g
Thường sơn tẩm giấm sao12g
Binh lang sao qua8g
Thảo quả8g
Thổ phục linh24g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Các vị cho vào 600ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc, chia làm 2 lần uống trong ngày. Uống lúc thuốc còn ấm, trước khi lên cơn sốt rét 1 giờ.
14. TRIỆT NGƯỢC TÁN
Bột cây lá thanh hao (hoa vàng)300g
Bột thảo quả200g
Bột can khương200g
Bột quế nhục200g
Bột riềng200g
Chủ trị: Sốt rét cấp tính (kịch phát).
Cách dùng: Các vị trộn đều luyện hồ làm hoàn bằng hạt ngô. Người lớn ngày uống 20 hoàn, uống với nước trà trước khi lên cơn. Trẻ em tùy tuổi uống giảm xuống 1/4, 1/3 liều.
15. HÀ THANH HOÀN
Bột thanh hao (hoa vàng)80g
Bột binh lang40g
Bột hậu phác40g
Bột thanh bì40g
Bột thảo quả40g
Bột hà thủ ô chế120g
Chủ trị: Sốt rét cách nhật cấp và mạn tính.
Cách dùng: Các vị trộn đều cho luyện hồ làm hoàn bằng hạt đậu xanh. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 8-10g chiêu với nước gừng ấm.
Chú ý: Không nên nhầm lẫn cây thanh hao với cây chổi xuể cũng có tên gọi là thanh hao.
16. THANH TỲ ẨM GIA VỊ
Hà thủ ô10g
Dây thẩn thông8g
Lá Thường sơn (tẩm giấm sao)12g
Thanh bì8g
Thảo quả8g
Sài hồ8g
Bán hạ chế8g
Hậu phác8g
Bạch truật8g
Hoàng cầm8g
Cam thảo4g
Phục linh15g
Sinh khương3 lát
Chủ trị: Bệnh sốt rét buổi sáng hoặc buổi chiều phát sốt phát rét, miệng đắng, họng khô, tiểu tiện sền, đỏ.
Cách dùng: Các vị cho vào 600ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc, chia uống trước cơn 2 giờ, lúc thuốc còn ấm. Ngày uống 1 thang.
Ghi chú: Trường hợp sốt rét lâu ngày (kinh niên), sức khỏe suy sụp, ăn uống ngày một kém sút, bụng to, dày da bụng, thì cho uống kèm với Quy tỳ hoàn gia xương bồ.
17. THANG TRIỆT NGƯỢC
Thường sơn8g
Binh lang4g
Thảo quả2g
Cát căn4g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Cho 400ml nước, sắc lấy 100ml, chia uống 3 lần trong ngày.
Chú ý gia giảm: Nếu sốt nhiều rét ít tăng lượng cát căn lên 10g, nếu rét nhiều sốt ít tăng thảo quả lên 3-4g.
18. LỤC ĐẬU KÊ ĐẢN BẠCH THANG
Đậu xanh cả vỏ xay mịnTheo liều
Lòng trắng trứng gàTheo liều
Giấm thanh 10%Theo liều
Chủ trị: Bệnh lách to (báng) do sốt rét.
Liều lượng:
• Lách số 4: Bột đậu xanh 400g + Lòng trắng trứng gà 4 quả + Giấm thanh 2ml
• Lách số 3: Bột đậu xanh 300g + Lòng trắng trứng gà 3 quả + Giấm thanh 2ml
• Lách số 2: Bột đậu xanh 200g + Lòng trắng trứng gà 2 quả + Giấm thanh 2ml
Cách dùng: Trộn đều 3 thứ với nhau gói vào một miếng gạc đắp kín vùng lách sưng từ bờ sườn trái trở xuống, trên phủ giấy nilon để giữ độ ẩm được lâu. Ba ngày thay thuốc một lần, 1 đợt điều trị đắp thuốc 9-15 lần. Trong thời gian đắp thuốc, kết hợp với tập khí công.
Ghi chú: Sau khi đắp lần 3 lách co được 1-2 cm, lách mềm dần người bệnh thường cảm thấy đầm dứt khó chịu ở vùng lách, kèm theo sôi bụng và ỉa lỏng là báo hiệu có kết quả tốt, không cần phải xử trí gì. Sau lần đắp thuốc thứ tư trở đi các dấu hiệu trên sẽ tự nhiên hết.
19. THUỐC SỐT RÉT "CẦU TÀO"
Binh lang100g
Thảo quả20g
Thường sơn50g
Quả ngái50g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Thường sơn tuốt bỏ gân lá, rửa sạch phơi khô, đun rượu ủ một đêm, phơi khô ròn (không sao). Binh lang thái mỏng sấy khô. Thảo quả bỏ vỏ cứng sao thơm. Quả ngái thái nhỏ phơi khô sao qua. Cả 4 vị hợp lại tán bột mịn. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 8g, uống với nước chín hơi ấm. Không uống với nước nóng, uống với nước nóng sẽ bị nôn.
Kiêng kỵ: Kiêng ăn các chất sống, lạnh, tanh, dầu mỡ.
18. THƯƠNG SƠN HOÀN
Hà thủ ô trắng (tẩm rượu sao vàng)250g
Dây thẩn thông100g
Thường sơn (bỏ gân lá tẩm rượu sao vàng)40g
Thảo quả (đập bỏ vỏ lấy nhân hạt sao thơm)40g
Miết giáp (tẩm giấm sao vàng)50g
Mã tiền chế10g
Chủ trị: Sốt rét ngã nước do muỗi truyền - Khi lên cơn sốt thì lỗ chân lông sởn gai; ngáp vươn vai, rồi rùng mình, rét run cầm cập, đắp bao nhiều chăn chiếu vẫn rét, đầu nhức, mình và chân tay mỏi, mặt tái da nhợt. Hết cơn rét thì tiếp luôn cơn sốt, trong ngoài đều nóng toàn thân như thiêu đốt, đầu nhức như búa bổ, ngực sườn đều tức, miệng đắng, lợm oẹ, khát muốn uống nhiều nước lạnh, mặt đỏ, môi hồng. Sau cùng, khắp người ra mồ hôi như tắm thì sốt mới lui.
Cách dùng: Hà thủ ô trắng, dây thần thông, thường sơn sao tẩm xong cho nước vào nồi đất (không dùng nồi kim loại) đổ ngập nước nấu cao lỏng. Miết giáp, thảo quả, mã tiền chế sao sấy khô tán bột mịn, cho vào cao lỏng thường sơn, hà thủ ô, thần thông luyện kỹ làm hoàn bằng hạt hồ tiêu và áo viên bằng bột hoạt thạch. Người lớn mỗi lần uống từ 2-4g, uống trước cơn sốt rét 2 giờ. Trẻ em rút bớt 1/2 liều lượng.
Kiêng kỵ:
• Kiêng ăn các loại cà, các loại rau cải, cù cải, cá không vảy, sò, hến, cá mực
• Phụ nữ có thai cấm dùng
19. THUỐC SỐT RÉT "CHỈNH ĐẠI"
Thường sơn (bỏ gân lá tẩm rượu sao vàng sẫm)20g
Thảo quả8g
Cát căn16g
Binh lang8g
Thạch cao (nung kỹ)2g
Cam thảo4g
Cát sâm (sao vàng)16g
Chủ trị: Sốt rét cơn do muỗi truyền.
Cách dùng: Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 100ml nước thuốc, chia uống 2 lần, uống lúc thuốc còn nóng, uống trước khi lên cơn sốt rét 6 giờ. Không uống thuốc lúc đang lên cơn sốt.
Chú ý: Nếu sốt rét đã lâu ngày, thân thể suy nhược thì dùng phương thuốc sau: Thường sơn 16g + Ý dĩ (sao vàng) 20g + Miết giáp (tẩm giấm sao) 12g + Trần bì (sao) 8g + Bán hạ chế 8g + Cát sâm (sao vàng) 20g + Cam thảo 2g. Nếu có báng (lách sưng to) thì gia thêm: Tam lăng (tẩm giấm sao) 8g + Nga truật (tẩm giấm sao) 8g.
Kiêng kỵ:
• Kiêng các vị cay, nóng, các thứ khó tiêu, sò, hến, cá mực, các loại cà, các loại rau cải, củ cải
• Phụ nữ có thai cấm dùng
20. THANH BÌ MIẾT GIÁP THANG
Thanh bì (bỏ ruột sao)40g
Miết giáp (tẩm giấm nướng giòn)40g
Chủ trị: Sốt rét có báng (ngược mẫu).
Cách dùng: Hai vị tán bột mịn, luyện hồ làm viên bằng hạt đậu đỏ, mỗi ngày uống 10-16 viên với nước chín trước khi lên cơn chừng 4 giờ.
21. BINH LANG THẢO QUẢ THƯỜNG SƠN THANG
Thường sơn (sao rượu)40g
Binh lang12g
Thảo quả12g
Thương truật20g
Hậu phác (cạo bỏ vỏ thô)12g
Sa sâm20g
Bạch linh12g
Cam thảo chích4g
Trần bì8g
Bán hạ (tẩm gừng sao)12g
Sinh khương12g
Chủ trị: Sốt rét nặng, cơ thể suy nhược.
Cách dùng: Các vị cho vào 1000ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc để ấm chia uống 2 lần, uống trước bữa ăn 2 giờ.
22. THƯỜNG SƠN THANH HAO HOÀN
Thường sơn (tẩm giấm sao giòn)400g
Thanh hao hoa vàng (phơi khô)200g
Chủ trị: Sốt rét nóng lạnh, sốt rét cách nhật.
Cách dùng: Các vị phơi sấy, sao giòn tán bột mịn, luyện hồ làm viên bằng hạt ngô. Người lớn uống 10 viên/ngày. Trẻ em tùy tuổi uống 2-5 viên/ngày. Uống trước lúc lên cơn 1-2 giờ, với nước chín.
23. SÀI HỒ ĐỊA LONG THANG
Địa long (rửa sạch đất sao vàng)10 con
Rễ lục (sài hồ)20g
Dây lá chi chi (cam thảo dây)10g
Bố chính sâm (tẩm gừng sao)20g
Trần bì20g
Hà thủ ô trắng20g
Chi tử8g
Thảo quả (bỏ vỏ)12g
Cây ớt (thái nhỏ sao vàng)20g
Chủ trị: Sốt rét ngã nước.
Cách dùng: Các vị cho vào 1000ml nước, sắc lấy 150ml nước thuốc để ấm uống trước khi lên cơn 1 giờ.
24. CHÍNH NGƯỢC THANG
Sài hồ12g
Địa long (sao gừng)12g
Thường sơn (sao rượu)16g
Dây cóc (dây ký ninh)12g
Muống trâu hoặc muồng12g
Thảo quả8g
Binh lang8g
Trần bì8g
Rễ bá bệnh8g
Bán hạ chế8g
Chủ trị: Sốt có cơn, rét run, sởn gai ốc, mình mẩy chân tay đau nhức trong người nóng như thiêu, đầu đau như búa bổ, khát, tức ngực, miệng rất đắng, người toát mồ hôi, ướt dầm dề. Mạch đang cơn sốt phù huyền sác, có khi hồng đại sác.
Cách dùng: Các vị cho vào 600ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc, uống ngày 1 thang.
25. ÔN NGƯỢC THANG
Thường sơn (bỏ gân lá, sao rượu)12g
Dây thần thông12g
Rễ bá bệnh12g
Địa long (sao gừng)12g
Cây cơm nguội12g
Bán hạ chế12g
Rễ cây chùm hôi (cây cari)12g
Thảo quả12g
Binh lang8g
Trần bì8g
Vỏ sầu đâu8g
Rễ cỏ tranh8g
Muống trâu hoặc muồng ngủ20g
Gừng tươi3 lát
Chủ trị: Sốt nóng nhiều rét ít, nặng thì chỉ nóng không rét hoặc chỉ gây rét, chân tay mỏi, khát, thỉnh thoảng hay buồn nôn; ra được mồ hôi, người sẽ bớt nóng dần, mạch huyền sác.
Cách dùng: Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc chia uống 2 lần trong ngày.
Dùng thêm: Các vị dưới đây (toa căn bản gia vị) sắc uống thay nước trà, uống hàng ngày để giải độc, thanh nhiệt: Rau má 20g + Cỏ màn chầu 12g + Cam thảo nam 8g + Rễ cỏ tranh 12g + Cát căn 12g + Sinh địa 16g + Cỏ mực 12g + Rễ nhàu 12g + Chi tử 8g + Ké đầu ngựa 12g + Bổ bổ nước (thuỷ xương bồ) 8g. Các vị cho vào 1000ml nước, sắc lấy 500ml nước thuốc thay nước trà uống hàng ngày.
26. ĐAN NGƯỢC THANG
Địa long (sao gừng)20g
Thường sơn lá (bỏ gân) sao rượu12g
Rễ bá bệnh16g
Dây cóc (dây ký ninh)12g
Thảo quả8g
Binh lang8g
Thanh bì8g
Thạch xương8g
Bổ8g
Gừng tươi3 lát
Chủ trị: Chứng trạng giống như ôn ngược, nhưng chứng ôn nặng thêm lên, chỉ nóng, nóng đến cao độ phát sinh điên cuồng mơ sảng (sốt rét ác tính), lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng mỏng, táo kết có khi đái ra máu.
Cách dùng: Các vị cho vào 800ml nước sắc lấy 200ml nước thuốc chia uống 2 lần trong ngày. Dùng thêm toa căn bản gia vị sắc uống làm thang thay nước uống trong ngày.
Chú ý gia giảm:
• Nếu có biến chứng đái ra máu cho uống thêm bài thuốc thanh nhiệt, lương huyết chỉ huyết: Địa long 20g + Tóc rối đốt (hoặc da trâu đốt) tồn tính 12g + Rễ tranh 30g + Cỏ hàn the (sao) 20g + Muống ngủ (sao) 12g + Rau dền trắng (cây, rễ) 40g + Cỏ mực (đốt cháy xém) 20g + Rau má 20g + Phèn chua phi 6g + Hoè hoa (sao chảy) 12g + Chi tử (sao cháy) 12g
• Nếu có đầy bụng gia thêm: Gừng tươi 4-8g + Củ sả 4-8g + Hậu phác 4-8g
• Nếu có mất ngủ gia thêm: Lá vông 12g + Lạc tiên 12g
• Sau khi khỏi sốt cho uống thêm thuốc bổ để trợ sức
Kiêng kỵ: Đối với sốt rét cấp tính thuộc cả ba thể: chính ngược, ôn ngược và đan ngược đều phải kiêng ăn các thức sống, lạnh như: giá sống, dưa leo, đu đủ, cua, cá biển, thịt gà, ba ba, thịt vịt, trứng vịt lộn, óc các loại, đậu xanh... Kiêng ăn cơm, nên ăn cháo loãng và các thức ăn như thịt lợn nạc, cá tóc, cá trê, nước các trái cây tươi: cam, chanh, chuối; rau luộc chín.
27. TRỢ TỲ BỔ CHÍNH KHÍ THANG
Hà thủ ô (Chế: rượu, giấm, nước đậu đen)12g
Hoài san12g
Ý dĩ16g
Lá sung vú (tất)12g
Nam mộc hương12g
Vỏ quýt8g
Dây ký ninh8g
Thường sơn (bỏ gân lá sao rượu)8g
Thạch xương bổ (bồ bồ)8g
Chủ trị: Sốt rét thể tân ngược - sốt rét lạnh nhiều nóng ít, ngực sườn đầy tức, bức rứt khó chịu, không khát nước, bụng đầy, ăn uống khó tiêu. Mạch trầm trì có khi đới huyền.
Cách dùng: Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc uống trong ngày.
Chú ý gia giảm: Nếu người bệnh muốn nôn gia thêm: Bán hạ chế 8g + Muống 8g. Sắc cùng thang trên uống.
28. TÂN NGƯỢC THANG
Lá gõ (sao thơm)40g
Rễ cơm nguội16g
Rễ bách bệnh20g
Bán hạ chế8g
Thảo quả8g
Binh lang8g
Địa long (sao rượu)8g
Vỏ quýt8g
Vỏ sầu đâu8g
Củ sả4g
Chủ trị: Sốt rét kéo dài lạnh nhiều nóng ít, ngực sườn đầy tức, bứt rứt khó chịu, không khát nước, bụng đầy, ăn uống khó tiêu.
Cách dùng: Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc uống trong ngày.
29. CÔNG Ứ TRỤC ĐÀM THANG
Miết giáp (tẩm giấm nướng)20g
Thường sơn (bỏ gân lá tẩm rượu sao)12g
Đào nhân20g
Tam lăng12g
Nga truật8g
Hậu phác12g
Bán hạ chế8g
Thảo quả8g
Binh lang12g
Hà thủ ô16g
Trần bì8g
Gừng già8g
Chủ trị: Sốt rét thể ngược máu (thiếu máu) - Cạnh dưới sườn trái đầy tức do sốt rét lâu ngày có báng, sờ thấy một đám cứng phát triển gần đến rốn (4 khoát ngón tay). Nóng rét qua lại, bụng khó chịu, ăn uống khó tiêu, có thể có nước, cổ trướng nhẹ. Người gầy, da sạm đen, mắt vàng, mạch nhu tiểu.
Cách dùng: Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc uống trong ngày.
Kiêng kỵ:
• Phụ nữ có thai không dùng
• Không tắm nước lạnh
• Không ăn rau muống, giá sống, thịt vịt, cua ốc...
30. THƯỜNG SƠN MIẾT GIÁP SA NHÂN HOÀN
(Còn có tên gọi viên sơn lăng truật)
Lá thường sơn (bỏ gân sao rượu)400g
Sa nhân200g
Miết giáp (tẩm giấm nướng giòn)200g
Trần bì200g
Tam lăng200g
Thảo quả (bỏ vỏ cứng)200g
Nga truật200g
Ô mai nhục200g
Binh lang200g
Thanh bì200g
Bán hạ chế200g
Chủ trị: Sốt rét thể ngược máu - Da vàng, bụng to, thũng báng.
Cách dùng: Các vị sao chế, sấy giòn tán bột mịn luyện hồ làm hoàn bằng hạt ngô. Trẻ em: 5-10 tuổi ngày uống 8-10 viên; 11 tuổi trở lên ngày uống 10-20 viên. Người lớn: mỗi ngày uống từ 20-30 viên với nước sắc cây muống làm thang. Uống trước khi lên cơn 2 giờ.
Kiêng kỵ:
• Phụ nữ có thai không dùng
• Không tắm nước lạnh
• Kiêng ăn rau muống, giá sống, măng, thịt vịt, cua, ốc, mỡ...
• Trường hợp sốt rét lâu ngày không có báng, cơ thể suy nhược không nên dùng
html
BÀI THUỐC ĐÔNG Y

Các Bài Thuốc Trị Bệnh Sốt Rét Cơn (Phần 4 - Cuối)

31. SƠ GIẢI THANH LÝ NHIỆT THANG
Thạch cao12g
Lúa lâu năm40g
Đảng sâm8g
Cam thảo8g
Phèn phi2g
Gương sen (sao cháy)20g
Huyết dụ20g
Dền trắng20g
Địa long (sao rượu)12g
Chi tử (sao cháy)12g
Cỏ mực20g
Tóc đốt (tồn tính)5g
Cỏ màn chầu (sao)12g
Chủ trị: Sốt rét kéo dài thể chướng nhiệt - Nóng nhiều rét ít, khát, tiểu tiện đỏ, đại tiện bí, nôi ra huyết hoặc có máu cam, da vàng, nặng hôn mê, mê sảng, điên cuồng, mạch huyền sác rất sác.
Cách dùng: Các vị cho vào 1000ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc uống trong ngày.
32. NGƯỢC CHƯỚNG HÀN THANG
Hoắc hương12g
Hương phụ chế12g
Nam mộc hương12g
Ngũ gia bì12g
Tỏ mộc12g
Vỏ bưởi đào8g
Long đởm thảo8g
Trần bì8g
Can khương8g
Muống (sao)8g
Bách thảo sương4g
Chủ trị: Sốt rét kéo dài thể chướng hàn - Sả lạnh run rẩy, đau đầu, khi lạnh đắp chăn mấy cũng không hết lạnh, tình trạng nặng dẫn đến hôn mê, cấm khẩu, mạch vi trì.
Cách dùng: Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 200ml nước thuốc uống trong ngày.
Chú ý gia giảm: Có sốt gây nóng rét gia thêm: Rễ thường sơn (hoặc lá), (sao rượu) + Rễ bạch bệnh + Dây cóc + Binh lang + Thảo quả + Bán hạ chế. Hợp cùng thang trên sắc uống. Sốt rét lâu ngày cơ thể suy nhược quá phải dùng thêm thuốc bổ dưỡng để trợ sức.
Kiêng kỵ: Kiêng ăn các thức ăn sống lạnh, cua cá biển, thịt gà, thịt vịt, ba ba, các loại ốc, giá sống, dưa leo, đậu xanh...
33. HOÀN TRƯỜNG SƠN I
Vỏ cây sầu đâu2000g
Hậu phác (cạo bỏ vỏ thô, sao gừng)1000g
Vỏ quýt800g
Rễ hoặc lá thường sơn (tẩm rượu sao)1000g
Dây cóc10000g
Địa long (sao gừng thơm)1000g
Binh lang200g
Bán hạ chế300g
Gừng tươi300g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Hai vị thường sơn và dây cóc nấu cao lỏng (1/1). Các vị khác sao chế, sấy khô giòn tán bột mịn, trộn với cao lỏng hai vị trên luyện làm hoàn bằng hạt ngô. Ngày uống 30 viên chia làm 3 lần, uống với nước cơm hoặc nước sắc toa căn bản làm thang. Trường hợp đang sốt có thể uống tới 50 viên/ngày.
34. HOÀN TRƯỜNG SƠN II
Vỏ sầu đâu1000g
Địa long (sao thơm)200g
Hậu phác500g
Trần bì200g
Gừng tươi200g
Dây cóc10000g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Dây cóc nấu cao lỏng tỷ lệ 1/1. Các vị khác sấy khô tán bột mịn, trộn với cao lỏng dây cóc luyện làm hoàn bằng hạt ngô. Ngày uống 20-30 viên, uống với nước cơm hoặc nước sắc toa căn bản.
35. HOÀN TRƯỜNG SƠN III
Rễ cây keo2000g
Lá mãng cầu ta (sao gừng)1000g
Bán hạ chế100g
Lá thường sơn (bỏ gân)200g
Thảo quả100g
Địa long200g
Dây cóc2000g
Vỏ quýt tươi100g
Gừng già tươi50g
Chủ trị: Sốt rét cơn.
Cách dùng: Rễ keo, dây cóc nấu cao lỏng (1/1). Các vị khác sao giòn tán bột mịn trộn với cao lỏng rễ keo, dây cóc luyện làm hoàn bằng hạt ngô. Ngày uống 20-30 viên uống với nước chín nguội trước khi lên cơn.
36. VIÊN THƯƠNG SƠN BINH LANG
Lá thường sơn (bỏ gân, tẩm giấm sao vàng)449g
Hoàng nàn (chế)110g
Sài hồ78g
Binh lang173g
Thảo quả nhân150g
Bột hoạt thạch78g
Bột hồ100g
Chủ trị: Sốt rét ngày 1 cơn hay 2 ngày 1 cơn, nóng nhiều hơn rét.
Cách dùng: Bột hoạt thạch để riêng, các vị khác sao chế, sấy khô giòn tán bột mịn, trộn đều luyện bột hồ làm viên 0,25g. Áo viên bằng bột hoạt thạch. Trẻ em: 5-10 tuổi mỗi lần uống 1/2 viên, ngày 3 lần. Trên 10 tuổi mỗi lần uống 1 viên, ngày 3 lần. Người lớn: uống 1 viên, ngày uống 4 lần. Uống với nước chín, uống trước khi lên cơn (cách nhau 3 giờ uống 1 lần) trong khi lên cơn không uống.
Kiêng kỵ:
• Kiêng ăn các chất sống, lạnh
• Phụ nữ có thai không dùng
• Trường hợp sốt rét: Rét nhiều nóng ít thiên về hàn không nên dùng
37. VIÊN CAO LƯƠNG THƯƠNG SƠN
Cao lương khương50g
Thường sơn lá (bỏ gân sao giấm)50g
Dây thần thông (tẩm rượu sao vàng)50g
Thảo quả (sao cháy vỏ)30g
Vỏ vối (tẩm gừng sao)50g
Hùng hoàng10g
Lá mãng cầu (na) khô30g
Gừng tươi thái lát mỏng phơi khô20g
Chủ trị: Sốt rét mỗi ngày 1 cơn hoặc 2 ngày 1 cơn, rét nhiều nóng ít.
Cách dùng: Hùng hoàng tán bột mịn để riêng, các vị còn lại sao chế, sấy giòn tán bột mịn, trộn đều luyện hồ làm viên bằng hạt đậu đen, lấy bột Hùng hoàng làm áo. Trẻ em: 5-10 tuổi mỗi lần uống 10-15 viên. Trên 10 tuổi mỗi lần uống 20-25 viên. Người lớn mỗi lần uống 30-40 viên. Ngày uống 1 lần, uống với nước nóng trước khi lên cơn 2 giờ.
Kiêng kỵ:
• Kiêng ăn các chất tanh, mỡ, thịt lợn, lòng lợn
• Trường hợp sốt rét nóng nhiều rét ít thiên về nhiệt không nên dùng
38. THƯỜNG SƠN THẢO QUẢ HOÀN
Thường sơn lá (bỏ gân tẩm rượu sao vàng)200g
Thảo quả (sao cháy bỏ hết vỏ)400g
Hoàng nàn chế88g
Bạch phàn20g
Hồ tiêu20g
Bột hồ100g
Chủ trị: Sốt rét, rét nhiều nóng ít, ăn uống kém.
Cách dùng: Các vị sao chế, sấy giòn tán bột mịn trộn đều, luyện bột hồ làm hoàn cỡ 0,25g (trong 1g thuốc có 0,10 hoàng nàn). Trẻ em: 5-10 tuổi mỗi lần uống 1 viên ngày uống 2 đến 3 lần, người lớn mỗi lần uống 1 viên ngày uống 4 lần. Uống với nước chín trước khi lên cơn, khoảng 2-3 giờ uống 1 lần. Trong khi lên cơn không uống.
Kiêng kỵ:
• Kiêng ăn các chất tanh, mỡ
• Phụ nữ có thai không dùng
• Chứng sốt rét nóng nhiều rét ít không nên dùng
39. BỘT THƯỜNG QUẾ
Lá thường sơn (bỏ gân, tẩm rượu sao vàng)80g
Quế chi24g
Binh lang20g
Thảo quả (sao cháy vỏ)30g
Chủ trị: Sốt rét, rét nhiều nóng ít, sốt rét cách nhật, đau mình.
Cách dùng: Các vị sao chế, sấy khô tán bột mịn, trộn đều. Trẻ em: 3-7 tuổi mỗi lần uống 2g; 8-10 tuổi mỗi lần uống 4g; Trên 10 tuổi mỗi lần uống 6g. Người lớn mỗi lần uống 8-12g. Ngày uống 2 lần, uống với nước nóng trước khi lên cơn 2 giờ.
Kiêng kỵ:
• Kiêng ăn các chất tanh, mỡ, sống, lạnh
• Phụ nữ có thai không dùng
• Chứng sốt rét nóng nhiều rét ít không dùng
40. THƯƠNG BỐ THỦ Ô HOÀN
Lá thường sơn (bỏ gân, tẩm rượu sao vàng)160g
Bố chính sâm (tẩm gừng, sao)160g
Hà thủ ô đỏ (thái mỏng, phơi khô)300g
Binh lang120g
Thảo quả (sao cháy vỏ)120g
Can khương60g
Chủ trị: Sốt rét lâu ngày không khỏi, rét nhiều nóng ít, hoặc chỉ rét không sốt, mỏi mệt, không khát nước.
Cách dùng: Các vị sao chế, sấy giòn, tán bột mịn, trộn đều luyện hồ làm hoàn bằng hạt đậu xanh. Trẻ em: 5-10 tuổi mỗi lần uống 15-20 viên; Trên 10 tuổi mỗi lần uống 25-30 viên. Người lớn mỗi lần uống 40-50 viên. Ngày uống 1 lần, uống với nước nóng trước khi lên cơn 2 giờ.
41. VIÊN HÀ THỦ Ô
Hà thủ ô đỏ (chế)2000g
Lá tầm gửi cây khế ngọt (khô)1000g
Xi rô đườngĐủ dùng
Chủ trị: Sốt rét lâu ngày (mạn tính) cơ thể suy nhược người gầy yếu, ăn ngủ kém.
Cách dùng: Lá tầm gửi (không có tầm gửi cây khế ngọt, dùng tầm gửi các cây khác cũng được) tẩm rượu sao giòn. Hà thủ ô chế sấy khô. Cả hai vị tán bột mịn, thêm xi rô đường luyện làm viên bằng hạt đậu đen. Trẻ em: 5-10 tuổi uống mỗi lần 10-20 viên; 10-16 tuổi uống mỗi lần 25-30 viên. Người lớn uống mỗi lần 30-40 viên. Ngày uống 2-3 lần, uống với nước nóng.
Kiêng kỵ: Kiêng ăn tiết canh và các thức ăn sống lạnh.
42. BỘT NGỌC NÚI
Diêm tiêu1000g
Lưu hoàng400g
Phèn chua200g
Chủ trị: Sốt rét, cảm sốt, trúng phong, trúng hàn, kinh giản, suyễn ho, nôn mửa, đau bụng.
Cách dùng: Các vị tán nhỏ để riêng từng vị. Dùng chảo gang đánh rửa thật sạch, rải vào chảo một lớp bột lưu hoàng, rồi rải bột diêm tiêu và phèn chua lên trên. Đun lửa nấu, lửa sẽ bốc cháy trong chảo ngọn lửa lúc đầu màu xanh sau dần dần ra màu trắng. Thuốc trong chảo chảy ra nước hết là được, nếu thuốc chưa tan hết rắc thêm bột lưu hoàng cho cháy thêm để tan hết. Đổ ra khay nhôm hay mâm nhôm để nguội đem tán bột mịn.
Liều lượng:
• Trẻ em dưới 5 tuổi: mỗi ngày uống 1/4 - 1/2g chia uống 2 lần
• 5-10 tuổi: ngày uống 1/2 - 2/3g chia 2 lần
• 10-16 tuổi: mỗi ngày uống 1g chia 2 lần
• Người lớn: mỗi ngày uống 1,5g chia 2 lần
Chú ý: Ngọc núi là phương thuốc cổ truyền lâu đời, công thức tùy theo từng chỗ, từng nơi liều lượng và cách bào chế cũng có khác nhau. Ngọc núi chữa được nhiều bệnh như nói trên.
Kiêng kỵ: Kiêng ăn các thứ tiết.
Kết Thúc Tài Liệu

Đây là tập hợp đầy đủ 42 bài thuốc trị bệnh sốt rét cơn theo Y học cổ truyền. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ để tạo phúc cho mình và giúp đỡ mọi người

Chế độ ăn uống phòng và chữa bệnh