BÀI THUỐC TRỊ ĐAU BỤNG, ỈA CHẢY

1. HOẮC HƯƠNG PHỤC LONG CAN THANG
Thành phần:
Hoắc hương12g
Phục long can (đất giữa lòng bếp)16g
Sa nhân (sao thơm)8g
Mộc hương8g
Rộp cây ổi (sao vàng)8g
Chủ trị:

Đau dạ dày vùng hạ vị, đau bụng vùng hạ sườn phải, ăn uống chậm tiêu nhất là ở người già và phụ nữ.

Cách dùng:

Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 200ml, chia uống 3 lần/ngày.

Kiêng: Thức ăn cay, nóng, sống lạnh, kích thích, khó tiêu.
3. TỬ TÔ HOẮC HƯƠNG THANG
Thành phần:
Tử tô15g
Hoắc hương15g
Bạch chỉ10g
Cát cánh10g
Đại phúc bì10g
Hậu phác (tẩm gừng sao)10g
Bán hạ (chế gừng sao)10g
Trần bì (sao vàng)10g
Bạch truật (sao gạo vàng sẫm)10g
Thổ phục linh (sao cháy)10g
Hương phụ (sao vàng)10g
Cam thảo chích5g
Bạch phàn phi khô3g
Sinh khương3 lát
Chủ trị:

Đau bụng, sôi bụng, ỉa phân lỏng loãng ngày đêm hàng chục lần, ngấy sốt, ghê lạnh, nhức đầu, ngực đầy tức, buồn nôn, miệng nhạt, tay chân lạnh.

Cách dùng:

Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 150ml, uống lúc nóng, chia 3 lần/ngày. Trẻ em giảm 1/4-1/3-1/2 liều.

Dạng bột: Người lớn 10-15g/lần, ngày 2-3 lần. Trẻ em 2-4g/lần, ngày 2-3 lần.

4. LỆ CHI HOẮC HƯƠNG TÁN
Thành phần:
Lệ chi (gọt vỏ thái mỏng sao vàng)100g
Hoắc hương khô100g
Vỏ dụt (cạo vỏ thô, thái nhỏ tẩm gừng sao)100g
Vỏ quýt (sao vàng sẫm)80g
Hương phụ tứ chế (sao vàng sẫm)80g
Sa nhân (sao thơm)50g
Vỏ vối (cạo vỏ thô, tẩm nước gừng sao vàng)25g
Chủ trị:

Đau bụng, sôi bụng, ỉa lỏng loãng ngày đêm hàng chục lần, hơi sốt, ớn lạnh, nhức đầu, ngực đầy tức, buồn nôn, miệng nhạt, tay chân lạnh, người mệt.

Cách dùng:

Tán bột mịn. Người lớn: 10g/lần, 3-4 lần/ngày. Trẻ em: 5g/lần, 3-4 lần/ngày.

Không nôn: Hoà nước chín ấm. Có nôn: Dùng gừng tươi 10g sắc nước hoà thuốc, uống từ từ.

Kiêng: Đồ lạnh, quả xanh, rau sống, đậu phụ, bún, đồ khó tiêu.
5. CAO LƯƠNG KHƯƠNG HƯƠNG PHỤ HOÀN
Thành phần:
Cao lương khương (tẩm nước gừng sao vàng)80g
Hương phụ tứ chế (sao vàng)80g
Hậu phác (cạo vỏ thô, tẩm nước gừng sao)60g
Thổ phục linh (tẩm nước gừng sao)60g
Đại phúc bì khô60g
Hoắc hương khô60g
Trần bì (sao vàng)30g
Vỏ dụt (tẩm nước gừng sao)30g
Hạt tiêu10g
Chủ trị:

Ỉa chảy 5-7 lần/ngày, phân loãng như nước, đau bụng liên miên, sôi bụng, bụng đầy trướng, buồn nôn, chán ăn, tiểu trong, người nặng mỏi, miệng khô nhưng ít uống.

Cách dùng:

Tán bột mịn, luyện hồ làm viên bằng hạt tiêu sọ. Người lớn: 10g/lần. Trẻ em: 3-5g/lần. Ngày 3-4 lần, uống với nước chín ấm.

Nếu nôn: Dùng Bán hạ chế 10g + Gừng tươi nướng 5g sắc nước uống thuốc.

Cấm: Ỉa chảy nhiệt (phân thối khân, hậu môn nóng).
6. THANG TIỂU CHẢY
Thành phần:
Hoắc hương khô20g
Cao lương khương khô (sao vàng)12g
Lá ổi già (sao vàng)8g
Chủ trị:

Đau bụng, sôi bụng, ỉa chảy lỏng loãng 5-7 lần/ngày, buồn nôn hoặc nôn, ngực tức, miệng nhạt, ớn lạnh không sốt.

Cách dùng:

Các vị cho vào 400ml nước, sắc lấy 100ml, uống ấm. Trẻ em giảm liều.

18. HẬU PHÁC HOẮC HƯƠNG THANG
Thành phần:
Hậu phác (vỏ vối)10g
Hoắc hương10g
Bạch chỉ nam (sao)10g
Thổ phục linh (sao)10g
Bán hạ (chế gừng sao vàng)10g
Vỏ quýt (sao)8g
Đại phúc bì (cùi quả cau khô)8g
Cam thảo nam (dây chi chi)8g
Rễ bướm trắng (bướm bạc)8g
Sinh khương3 lát
Chủ trị:

Ỉa chảy lỏng loãng 5-7 lần/ngày, đau bụng, sôi bụng, có khi phát sốt, sợ lạnh, nhức đầu.

Cách dùng:

Các vị cho vào 600ml nước, sắc lấy 200ml, chia uống 2 lần/ngày.

25. CHỈ TẢ TIÊU TRỆ THANG
Thành phần:
Sơn tra (phơi khô sao vàng)12g
Mạch nha (sao vàng)10g
Thần khúc (sao thơm)10g
Cam thảo10g
Hoàng liên10g
Khổ sâm10g
Trần bì8g
Chủ trị:

Đau bụng là mót đi ngoài, phân lỏng loãng nhiều lần/ngày, thường sau ăn nhiều đồ ngọt béo hoặc ăn đồ ôi thiu. Phân mùi chua thối, bụng đầy trướng, sôi ùng ục, đau quặn, đi xong giảm đau.

Cách dùng:

Các vị cho vào 600ml nước, sắc lấy 150ml, uống ấm. Trẻ em giảm liều.

26. SƠN MẠCH TRẦN BÌ THANG
Thành phần:
Sơn tra (sao)10g
Mạch nha (sao)10g
Trần bì (sao)10g
Thổ phục linh8g
Bán hạ chế8g
La bặc tử (sao qua)8g
Chủ trị:

Đau bụng ỉa chảy 5-7 lần/ngày, phân lỏng mùi như trứng gà ung, đi xong giảm đau, ợ chua hăng, chán ăn.

Cách dùng:

Các vị cho vào 600ml nước, sắc lấy 100ml, để nguội uống.

27. SƠN MẠCH THẦN CHỈ THỰC THANG
Thành phần:
Sơn tra (sao thơm)20g
Mạch nha (sao nổ thơm)12g
Thần khúc (sao thơm)12g
Chỉ thực (sao cám)12g
La bặc tử (sao nổ thơm)10g
Trần bì (sao vàng)10g
Bán hạ (tẩm gừng sao vàng sẫm)10g
Kê nội kim (sao cát phồng)5g
Chủ trị:

Do ăn uống không hợp: đau bụng đi ngoài lỏng 5-7 lần/ngày, phân vàng chua thối, bụng đầy ậm ạch, ợ hơi chua hăng, đau bụng sôi bụng là mót đi ngay, đi xong giảm đau, ăn vào lại đầy tức.

Cách dùng:

Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 150ml, chia uống 2 lần. Trẻ em giảm 1/3 hoặc 1/2 liều.

Kiêng: Đồ bổ, béo khó tiêu, tanh. Nên: Ăn cháo nhẹ dạ.
28. CHỈ THỰC BẠCH PHÀN TÁN
Thành phần:
Chỉ thực (sao cám vàng đều)100g
Phèn chua phi khô20g
Chủ trị:

Đau bụng, sôi bụng, ỉa lỏng loãng 5-7 lần/ngày, phân vàng thối. Đầu ỉa chảy sau chuyển lỵ, rặn tức hậu môn. Trẻ em ăn sữa chua đi ngoài lỏng có vón như hoa cà, chua nồng, rặn è è.

Cách dùng:

Tán bột mịn (có thể làm viên bằng hạt đậu xanh).

Người lớn: 30g/ngày chia 3 lần. Trẻ em: 5-20g/ngày chia 2-4 lần. Uống với nước chín nguội.

30. MỘC HƯƠNG HẬU PHÁC TÁN
Thành phần:
Nam mộc hương (cạo vỏ thô, thái mỏng tẩm gừng sao)40g
Hậu phác (cạo vỏ thô thái mỏng tẩm gừng sao)40g
Hoắc hương khô20g
Thảo quả (nướng bóc vỏ)16g
Binh lang16g
Trần bì (sao)10g
Chủ trị:

Đau bụng, sôi bụng, ỉa lỏng loãng 7-8 lần thậm chí hàng chục lần, tức ngực, buồn nôn thậm chí nôn cả thức ăn (thượng thổ hạ tả). Bệnh phát sinh sau ăn phải đồ ôi thiu, sống lạnh.

Cách dùng:

Tán bột mịn. Người lớn: 30g/ngày chia 4 lần. Trẻ em: 3-15g/ngày chia 4 lần. Hoà nước sôi, uống ấm.

Chú ý: Trẻ em dưới 12 tháng không dùng. Nên ăn cháo loãng, khỏi hẳn mới ăn cơm.
33. CHỈ TẢ HOÀN
Thành phần:
Khang tỳ (cám gạo mới giã sao vàng sẫm)50g
Hoắc hương khô20g
Rộp cây ổi (hoặc búp ổi khô)20g
Rễ củ gừng (phơi khô)20g
Giả khôi (củ nâu đỏ gọt vỏ, thái mỏng sao giòn)20g
Lệ chi hạch (thái mỏng)10g
Trần bì (sao vàng)10g
Cam thảo chích10g
Quế nhục (loại tốt)5g
Chủ trị:

Đau bụng, sôi bụng, bụng đầy trướng, đại tiện lúc lỏng lúc loãng, ngày đêm hàng chục lần. Bệnh nặng lâu ngày đại tiện còn ra nguyên thức ăn chưa tiêu, ăn kém, người mệt, khí đoản, tay chân lạnh.

Cách dùng:

Rễ gừng + rộp ổi sắc lấy nước. Các vị khác tán bột mịn, dùng nước hồ luyện làm viên bằng hạt đậu xanh.

Người lớn: 30g/ngày chia 3 lần. Trẻ em: 2-9 tuổi 6-10g/ngày, 10-16 tuổi 10-15g/ngày, chia 3 lần. Chiêu nước sôi ấm, uống lúc đói.

Kiêng: Trẻ em dưới 3 tuổi không dùng.
34. BỘT TRỊ ỈA CHẢY
Thành phần:
Lệ chi hạch (gọt vỏ thái mỏng sao vàng)100g
Hương phụ (sao thơm)100g
Vỏ dụt (cạo vỏ thô, thái mỏng tẩm gừng sao vàng)100g
Hoắc hương khô50g
Sa nhân (sao thơm)50g
Can khương50g
Chủ trị:

Đau bụng lảm dảm, đại tiện khi lỏng khi loãng như nước 4-5 lần/ngày, bụng đầy hay sôi, ngực tức, ít khát tuy khô miệng, chỉ thích uống nước nóng, không muốn ăn, cố ăn thì đầy khó chịu, nước tiểu trong, tay chân mát.

Cách dùng:

Tán bột mịn. Người lớn: 30-50g/ngày chia 3-4 lần. Trẻ em: 5-10 tuổi 15-25g/ngày, 2-4 tuổi 10-15g/ngày, chia 3-4 lần. Hoà nước sôi ấm.

Cấm: Ỉa chảy nhiệt. Kiêng: Rau sống, quả xanh.
35. NGẢI CỨU CAN KHƯƠNG GIA VỊ THANG
Thành phần:
Ngải cứu (sao)30g
Can khương (sao xém cạnh)20g
Vỏ quả lựu (nướng vàng)12g
Trần bì (sao vàng)10g
Lá chanh già (thái phơi khô sao vàng)5g
Chủ trị:

Ỉa chảy nhiều ngày, cơ thể suy yếu, đau bụng, đại tiện 3-4 lần/ngày phân lỏng có lúc như nước, có khi ra cả thức ăn chưa tiêu, thậm chí đi không kịp són quần, người mệt nói như mất hơi, ăn ít, đầy tức, tay chân lạnh, mỗi lần đi đại tiện lại sa trực tràng (lòi dom).

Cách dùng:

Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 200ml, chia uống 2 lần/ngày, uống lúc đói và lúc thuốc còn ấm. Trẻ em giảm liều.

Chú ý: Sau khi ỉa chảy khỏi, dùng "Bổ trung ích khí" để bồi dưỡng trung khí.
Kiêng: Phụ nữ có thai và ỉa chảy thể nhiệt không dùng.
42. TIÊU CHẢY THANG
Thành phần:
Lá sả10g
Lá ổi10g
Củ riềng10g
Vỏ măng cụt10g
Chủ trị:

Tiêu chảy: Đi nhiều lần trong ngày, phân lỏng nhiều nước, đau bụng.

Cách dùng:

Các vị cho vào 300ml nước, sắc lấy 100ml, chia uống 2 lần/ngày.

43. CHỈ TẢ HOÀN
Thành phần:
Hương phụ tứ chế20g
Binh lang15g
Mộc hương15g
Nga truật15g
Mã tiền chế kỹ30g
Chủ trị:

Đau bụng đi tả (ỉa chảy), đầy bụng ăn không tiêu, tích trệ lâu ngày.

Cách dùng:

Tán bột mịn, luyện hồ làm viên bằng hạt đậu xanh (khoảng 600 viên).

Người lớn: 4-6 viên/ngày. Trẻ em: 1-2 viên/ngày. Chiêu với nước sắc gừng tươi.

Cảnh báo: Mã tiền độc, không được uống quá liều quy định.
50. TIỂU HỒI MỘC HƯƠNG TÁN
Thành phần:
Tiểu hồi (sao vàng)120g
Mộc hương40g
Chủ trị:

Đau bụng ỉa chảy.

Cách dùng:

Tán bột mịn. Người lớn: 20g/lần, uống với nước sôi ấm, 1 lần/ngày. Trẻ em giảm liều.

Chú ý: Khi đau nên ăn cháo lỏng. Mộc hương có thể thay bằng vỏ cây bùi tía (nam mộc hương).
67. THANG TRỊ TIÊU CHẢY
Thành phần:
Hương nhu12g
Búp ổi8g
Bông mã đề6g
Vỏ vối6g
Sa nhân4g
Cam thảo4g
Chủ trị:

Đau bụng, sôi bụng, tiêu chảy, nặng đầu, sợ gió, sợ lạnh, tiểu đỏ và ít.

Cách dùng:

Các vị cho vào 800ml nước, sắc lấy 200ml, uống 1 lần/ngày.

68. CHỈ TẢ THANG
Thành phần:
Bạch truật6g
Bạch biển đậu6g
Bạch lình4g
Trạch tả4g
Sa nhân4g
Xa tiền4g
Trư linh4g
Ý dĩ4g
Xuyên khung2g
Mộc hương2g
Chủ trị:

Tiêu chảy đau bụng, sôi bụng.

Cách dùng:

Các vị cho vào 600ml nước, sắc lấy 150ml, chia uống 3 lần/ngày.

68. LINH ĐƠN CHỈ TẢ HOÀN
Thành phần:
Hoàng đàn (chế kỹ)0,030g
Hoắc hương0,020g
Bạch phàn (sinh phàn)0,016g
Khô phàn (phèn phi)0,016g
Chủ trị:

Đau bụng tiêu chảy.

Cách dùng:

Tán bột mịn rây đều, luyện hồ làm 20 viên bằng hạt đậu xanh.

Người lớn: 8-10 viên/lần, 2 lần/ngày. Trẻ em: cứ mỗi tuổi uống nửa viên, 2 lần/ngày. Chiêu nước chín ấm.

85. KIỆN TỲ CHỈ TẢ TÁN
Thành phần:
Hoắc hương30g
Tô diệp20g
Thương truật16g
Phục linh12g
Trần bì10g
Đại táo8g
Hậu phác6g
Cam thảo6g
Chủ trị:

Đau bụng đi ngoài, ăn uống không tiêu.

Cách dùng:

Tán bột mịn. Người lớn: 10-20g/ngày (có thể tới 30g), chia 4-5 lần. Trẻ em: 2-3 tuổi 4g/ngày chia 2 lần, 4-7 tuổi 6g/ngày chia 2 lần, 8-10 tuổi 10g/ngày chia 2 lần. Hoà nước chín.

Chú ý: Trẻ em dưới 1 tuổi không dùng.

Chế độ ăn uống phòng và chữa bệnh